ခေတ်သစ်လူသားများသည် အလုပ်များနေခြင်း (Busyness) ကို ဂုဏ်ယူစရာ တံဆိပ်တစ်ခုအဖြစ် ဝတ်ဆင်ထားကြသည်။ သို့သော် ဤအရာသည် တိုးတက်မှုလော၊ သို့တည်းမဟုတ် ကျွန်တော်တို့၏ စိတ်ဝိညာဉ် ခြောက်သွေ့လာခြင်းလော။

ရန်ကုန်မြို့လယ်ရှိ ကော်ဖီဆိုင်တစ်ဆိုင်တွင် သူငယ်ချင်းနှစ်ဦး ဆုံတွေ့နေကြသည်ကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ တစ်ဦးက "နင့်အဆင်ပြေရဲ့လား" ဟု မေးလိုက်သည်နှင့် တပြိုင်နက်၊ ကျန်တစ်ဦးက သက်ပြင်းချရင်း ပြန်ဖြေလိမ့်မည် - "ဟာ... မေးမနေပါနဲ့တော့၊ အလုပ်တွေက အရမ်းများ (Busy) နေတာ၊ အသက်ရှူချိန်တောင် မရဘူး" ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဤအဖြေသည် ညည်းတွားသံတစ်ခု ဖြစ်သော်လည်း၊ တကယ်တမ်းတွင် ၎င်းသည် သိမ်မွေ့သော ကြွားဝါမှု (Subtle Brag) တစ်ခုလည်း ဖြစ်နေသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် "အလုပ်များခြင်း" သည် လူတစ်ယောက်၏ အရေးပါမှု၊ အောင်မြင်မှုနှင့် လူမှုအဆင့်အတန်းကို တိုင်းတာသည့် ပေတံတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။

(၁၉) ရာစု စီးပွားရေးပညာရှင် Thorstein Veblen က လူချမ်းသာများသည် "Conspicuous Leisure" (သိသာထင်ရှားသော အားလပ်မှု) ဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကြွယ်ဝမှုကို ပြသလေ့ရှိသည်ဟု ဆိုခဲ့ဖူးသည်။ ထိုခေတ်က အလုပ်မလုပ်ဘဲ နေနိုင်ခြင်းသည် ဂုဏ်ရှိသည်။ သို့သော် (၂၁) ရာစုတွင်တော့ ဇာတ်ခုံသည် ပြောင်းပြန်လည်သွားခဲ့ပြီ။ ယခုအခါ အောင်မြင်သူများသည် အားလပ်ချိန် မရှိသူများ ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် အိပ်ရေးပျက်ခံခြင်းကို သူရဲကောင်းဆန်သော လုပ်ရပ်တစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ကြပြီး၊ နေ့လယ်စာကို ကွန်ပျူတာရှေ့တွင် အလောတကြီး စားသောက်ခြင်းကို "Hardworking" ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်။

သို့သော် ဤ "Busyness" သည် အမှန်တကယ် အလုပ်တွင်ကျယ်မှု (Productivity) ဟုတ်ပါလေစ။ သို့တည်းမဟုတ် ကျွန်တော်တို့သည် မိမိကိုယ်ကို တန်ဖိုးရှိသည်ဟု ခံစားရစေရန် ဖန်တီးထားသော "ပြဇာတ်" (Performance) တစ်ခုသာ ဖြစ်နေမလား။ စိတ်ပညာရှင်များက လူများသည် မိမိတို့၏ ဘဝအဓိပ္ပာယ်မဲ့မှု (Void) ကို မရင်ဆိုင်ရဲသောကြောင့်၊ အလုပ်များခြင်းဖြင့် ထိုကွက်လပ်ကို ဖုံးကွယ်ထားတတ်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ကျွန်တော်တို့သည် အလုပ်မရှိဘဲ ငြိမ်သက်နေရမည့် အချိန်ကို ကြောက်ရွံ့လာကြသည်။ ထိုတိတ်ဆိတ်မှုထဲတွင် ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်လည်ဆန်းစစ်ရမည့် မေးခွန်းများ ရှိနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဆိုကရေးတီး (Socrates) က "ဆန်းစစ်ခြင်း မပြုသော ဘဝသည် နေပျော်သော ဘဝမဟုတ်" ဟု ဆိုခဲ့ဖူးသည်။ ယနေ့ခေတ်စကားဖြင့် ပြန်ပြောရလျှင် "နားချိန်မရှိသော ဘဝသည်လည်း နေပျော်သော ဘဝမဟုတ်" ဟု ဆိုရပေမည်။ အလုပ်ရှုပ်ခြင်းသည် မလွှဲမရှောင်သာ ကိစ္စဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ ၎င်းကို ဘဝ၏ ရည်မှန်းချက်အဖြစ် ကိုးကွယ်လိုက်သည့်အခါ၊ ကျွန်တော်တို့သည် လူသား (Human Beings) အဖြစ်မှ လျှောကျပြီး၊ လုပ်သား (Human Doings) အဆင့်သို့ ရောက်ရှိသွားကြသည်။ တခါတရံတွင် အကောင်းဆုံးသော အလုပ်သည် "ဘာမှမလုပ်ဘဲ နေခြင်း" (Doing Nothing) ပင် ဖြစ်ကောင်းဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ ထိုအချိန်လေးတွင်မှ ကျွန်တော်တို့သည် ကမ္ဘာလောကကြီး လည်ပတ်နေပုံကို အမှန်တကယ် မြင်တွေ့ခံစားနိုင်ခွင့် ရရှိမှာ ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။