လွန်ခဲ့သော နှစ်အနည်းငယ်ကအထိ "ဉာဏ်ရည်တု" (AI) ဆိုသည့် စကားလုံးသည် သိပ္ပံစိတ်ကူးယဉ် ဝတ္ထုများထဲတွင်သာ တွေ့ရတတ်သော အရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့သော် ယနေ့ခေတ်တွင်တော့ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမှ ဆော့ဖ်ဝဲလ် အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးက ကွန်ပျူတာရှေ့တွင် ထိုင်ရင်း ကဗျာတစ်ပုဒ် ရေးခိုင်းလိုက်သည့်အခါ၊ စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်း Shakespeare ၏ လေယူလေသိမ်းဖြင့် ကဗျာတစ်ပုဒ် ထွက်ပေါ်လာသည်ကို မြင်တွေ့ရခြင်းသည် သာမန်ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဤနည်းပညာ တိုးတက်မှုသည် အံ့မခန်းဖွယ်ရာ ဖြစ်သော်လည်း၊ တပြိုင်နက်တည်းမှာပင် လူသားတို့၏ နက်ရှိုင်းသော စိတ်တွင်း၌ "မလုံခြုံမှု" (Existential Dread) တစ်ခုကို မွေးဖွားပေးလိုက်သည်။ ကျွန်တော်တို့ ဂုဏ်အယူရဆုံးဖြစ်သည့် "တီထွင်ဖန်တီးနိုင်စွမ်း" (Creativity) သည် လူသားတို့၏ သီးသန့်ပိုင်ဆိုင်မှု မဟုတ်တော့ပြီလော။

AI ခေတ်၏ အဓိက ပြဿနာမှာ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ မဟုတ်ဘဲ၊ ဒဿနပိုင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာသာ ဖြစ်သည်။ ChatGPT ကဲ့သို့သော ဘော့ (Bot) များသည် စကားလုံးများကို နားလည်သည်မဟုတ်၊ ၎င်းတို့သည် သန်းပေါင်းများစွာသော ဒေတာများကို အခြေခံ၍ ဖြစ်နိုင်ခြေအရှိဆုံး စကားလုံးကို တွက်ချက်ပေးနေခြင်း (Probabilistic Calculation) မျှသာဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့၏ ရလဒ်များက လူသားဆန်လွန်းနေသည့်အခါ၊ ကျွန်တော်တို့သည် ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်မေးခွန်းထုတ်ရတော့သည်။ "လူသားဆန်ခြင်း" ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။ ကျွန်တော်တို့၏ ခံစားချက်များ၊ အတွေးအခေါ်များသည်လည်း ဦးနှောက်ထဲမှ ဇီဝဓာတု ဖြစ်စဉ်များ (Biochemical Algorithms) မျှသာ ဖြစ်နေမလား။ စက်ရုပ်က လူသားနှင့် တူအောင် ကြိုးစားနေချိန်တွင်၊ လူသားများကလည်း စက်ရုပ်များကဲ့သို့ စွမ်းဆောင်ရည် (Efficiency) ကိုသာ ဦးစားပေးရင်း စက်ရုပ်ဆန်ဆန် ပြောင်းလဲလာကြသည်မှာ ကံကြမ္မာ၏ လှောင်ပြောင်မှုတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။

သမိုင်းပညာရှင် Yuval Noah Harari သတိပေးခဲ့သလိုပင်၊ AI သည် ကျွန်တော်တို့၏ အလုပ်အကိုင်များကို လုယူသွားမည်ထက်၊ ကျွန်တော်တို့၏ "အဓိပ္ပာယ်" (Meaning) ကို လုယူသွားမည်ကို ပို၍ စိုးရိမ်ရသည်။ သို့သော် အကောင်းမြင်ဘက်က ကြည့်လျှင် AI သည် ကြေးမုံပြင်တစ်ခုလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းက ကျွန်တော်တို့ကို "လူသားဖြစ်ခြင်း" (Humanity) ၏ တန်ဖိုးကို ပြန်လည် ဆန်းစစ်စေသည်။ Algorithm တစ်ခုသည် စာစီကုံးနိုင်သော်လည်း၊ နှလုံးသားကွဲကြေခြင်း၏ နာကျင်မှုကို နားမလည်နိုင်ပေ။ AI သည် ပန်းချီဆွဲနိုင်သော်လည်း၊ နေဝင်ချိန်ကို ငေးမောရင်း ခံစားရသည့် လွမ်းဆွတ်မှုကို မခံစားနိုင်ပေ။ နည်းပညာ မည်မျှပင် တိုးတက်ပါစေ၊ "ခံစားနိုင်စွမ်း" (Sentience) ဆိုသည့် အရာကသာလျှင် လူသားနှင့် စက်ယန္တရားကို ပိုင်းခြားပေးထားမည့် နောက်ဆုံး ခံတပ်စည်း ဖြစ်ကောင်းဖြစ်ပါလိမ့်မည်။